EU onder druk om Oekraïense schrootban, terwijl metaalprijzen oplopen en kritiek op Von der Leyen groeit
Polen roept de Europese Commissie op om in te grijpen tegen het Oekraïense exportverbod op staalschroot. Opvallend is dat Poolse belangenorganisaties zelf nog in oktober 2025 pleitten voor strengere beperkingen op staalimporten uit Oekraïne. Intussen schieten de metaalprijzen omhoog: koper noteert nieuwe records, en ook aluminium en nikkel zitten in de lift. Daarnaast leidt een bericht over een mogelijk laag EU-importquotum voor Indiaas staal binnen de EU-India vrijhandelsovereenkomst (FTA) tot vragen over de balans in de deal. Parallel hieraan neemt de kritiek op de bestuursstijl van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen verder toe.
Door: de redactie
Koper op record
sterke stijging in Azië en nieuwe piek in Londen
Koperprijzen stegen vandaag fors. Op de Shanghai Futures Exchange (SHFE) liep koper met meer dan 6,5% op. Op de London Metal Exchange (LME) werd een nieuw recordniveau bereikt, met prijzen boven USD 13.900 per ton.
Analisten wijzen onder meer op twee factoren
een zwakkere Amerikaanse dollar ten opzichte van de euro;
kapitaal dat speculatief verschuift van goud en zilver naar andere grondstoffen.
Ook aluminium en nikkel hoger
Niet alleen koper profiteerde. Op de SHFE steeg nikkel circa 1,8% en aluminium ongeveer 2,9%. In Londen handelde nikkel rond USD 18.700 per ton. Aluminium klom naar het hoogste niveau in een jaar en ging boven USD 3.300 per ton.
Staalschroot: debat over “twee maten” in Europees grondstoffenbeleid
Binnen Europa wordt al jaren gelobbyd voor het beperken van de export van staal- en aluminiumschroot uit de EU, met als doel meer beschikbaarheid voor de eigen industrie. Een belangrijk instrument is de herziene EU Waste Shipment Regulation, die export van schroot naar niet-OESO-landen al sterk inperkt. Daarnaast loopt er een politiek gevoelig traject waarbij de Europese Commissie – mede onder druk van producenten – exportbeperkingen voor aluminiumschroot onderzoekt of voorbereidt. Tegen die achtergrond klinkt er kritiek dat de EU snel een moraliserende positie inneemt wanneer andere landen hun eigen grondstoffen of schroot juist binnenlands willen houden.
Polen vraagt ingrijpen tegen Oekraïens schroot-exportverbod
Volgens mediaberichten vraagt Polen de Europese Commissie om op te treden tegen het Oekraïense exportverbod op staalschroot dat sinds begin januari van kracht is. Warschau stelt dat het verbod de concurrentiepositie van Poolse staalproducenten onder druk zet.
“Wel schroot, geen staal”: Poolse positie ligt onder vuur
De Poolse oproep is opvallend, omdat Poolse industrieorganisaties nog in oktober 2025 pleitten voor strengere beperkingen op staalimporten uit Oekraïne. Critici noemen dit een schoolvoorbeeld van de spanningen en dubbelzinnigheden in het Europese industrie- en grondstoffenbeleid: wel toegang willen tot grondstoffen (schroot), maar tegelijk import van eindproduct (staal) willen beperken.
EU-India FTA: discussie over mogelijk laag staalquotum
Ook over de EU-India vrijhandelsovereenkomst ontstaat discussie. Media melden dat de EU en India zouden hebben afgesproken dat India jaarlijks 1,6 miljoen ton staal onder een quota-regime naar de EU kan exporteren. Dat zou neerkomen op circa 43% van India’s export naar de EU in 2024. Het is niet duidelijk of dit het definitieve akkoord is of een beoogde uitkomst van EU-handelscommissaris Maroš Šefčovič. Als India dit quotum daadwerkelijk accepteert, speculeren commentatoren dat India óf is “uitgemanoeuvreerd”, óf elders stevige concessies heeft ontvangen.
GATT Artikel XXVIII: mogelijke nieuwe WTO-discussie
In dezelfde berichtgeving wordt gewezen op Artikel XXVIII van de GATT (1994), dat regels bevat rond het invoeren van tariefquota. Daarbij zou het quota-niveau minimaal moeten aansluiten bij het gemiddelde importniveau van de afgelopen drie jaar. Voor India zou dat volgens de genoemde berekening eerder richting 3,4 miljoen ton staal liggen. De interpretatie van deze regels door de Europese Commissie – in de context van voorgestelde staalheffingen en tariefquota – kan volgens waarnemers tot extra debat binnen de WTO leiden, vooral bij handelspartners zonder FTA die minder geneigd zijn om rechten contractueel prijs te geven.
Kritiek op Von der Leyen neemt toe
Tot slot neemt de politieke spanning in Brussel toe. Volgens Politico zouden er wrijvingen zijn tussen Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en EU-buitenlandchef Kaja Kallas. Kallas zou Von der Leyen intern een “dictator” hebben genoemd en hebben geklaagd dat er weinig tegen deze leiderschapsstijl te beginnen is. Von der Leyen ligt al langer onder vuur vanwege haar bestuursstijl. Voormalig EU-ombudsman Emily O’Reilly bekritiseerde in een Politico-interview (december 2024) onder meer de toenemende geslotenheid binnen de Commissie en sprak van een “mafia-achtig netwerk” van niet-gekozen technocraten dat de EU zou sturen. Daarnaast zou de EVP-fractie in het Europees Parlement strengere interne sancties voorbereiden voor leden die niet meestemmen met de politieke lijn van Von der Leyen.
